دادگاه صلح چیست و به چه دعاوی رسیدگی می کند

دادگاه صلح چیست و به چه دعاوی رسیدگی می کند

دادگاه صلح موضوع بحث امروز ما است و به سوال های شما در این زمینه پاسخ می دهیم.

چند وقتی است که در رسانه ها سخن از این دادگاه می شود و به گزارش خبرگزاری میزان، تا آبان 1403 در سراسر کشور حدود دو هزار شعبه از این دادگاه تشکیل شده است و دفاتر خدمات قضایی پرونده های شما را به دادگاه صلح ارجاع می دهد.

طبیعی است این سوال برای شما پیش بیاید که دادگاه صلح چیست؟

چگونه رسیدگی می کند؟

چه دعاوی در این دادگاه مطرح می شود.

برای پاسخ به این سوالات در ادامه همراه ما باشید.

قانون جدید شوراهای حل اختلاف

قانون جدید شوراهای حل اختلاف در 22 شهریور 1402 تصویب شد، در 12 مهر 1402 به تایید شورای نگهبان رسید و در 16 آبان 1402 از سوی رئیس جمهور برای اجرا ابلاغ گردید.

بسیاری از دعاوی مطابق این قانون در صلاحیت دادگاه تازه تاسیسی به نام دادگاه صلح قرار گرفته است که برای همه از جمله مراجعه کنندگان و وکلا جدید می باشد و باید در مورد آن اطلاعات کسب کنید

تا ناآشنایی با قانون باعث تضییع حقوق شما نشود چرا که بعد از ابلاغ قانون، جهل به قانون از هیچ کس پذیرفته نیست و اگر حق شما به علت ناآشنایی با قانون از بین برود نمی توانید هیچ کاری انجام بدهید.

پس توضیحات را پیگیری کنید و در صورت ابهام و سردرگمی حتما با وکیل دادگستری مشورت کنید.

دادگاه صلح چیست

قانون جدید شوراهای حل اختلاف در 12 مهر 1402 به تایید شورای نگهبان رسید و در 16 آبان 1402 از سوی ریاست جمهوری برای اجرا ابلاغ شد.

در واقع قوه قضاییه با ابلاغ این قانون، سعی کرده است که از ظرفیت شوراهای حل اختلاف برای حل و فصل پرونده ها از طریق صلح و سازش استفاده کند و برای این کار از بسیاری چیزها گذشته

و حتی در مواردی حاضر است میزانی از هزینه دادرسی را به خواهان برگرداند!

مطابق این قانون در کلیه دعاوی مالی ارجاعی در صورت حصول سازش بین طرفین هزینه دادرسی به نصف کاهش پیدا می کند و مازاد آن به خواهان برمی گردد.

اما در صورت کارآمد نبودن صلح و سازش، پرونده در موارد مقرر به دادگاه صلح ارجاع می شود.

مطابق قانون شوراهای حل اختلاف،قوه قضائیه مکلف است حداکثر ظرف یک سال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون، در هر حوزه قضائی شهرستان، شعبه یا شعبی از دادگاه‌ها را تحت مدیریت و نظارت رئیس آن حوزه قضائی به‌عنوان دادگاه صلح تعیین کند.

قوه قضاییه می تواند در بخش نیز نسبت به تاسیس این دادگاه اقدام کند البته در صورت تشکیل نشدن دادگاه های صلح در بخش، همان دادگاه بخش مستقر به دعاوی و امور در صلاحیت دادگاه بخش رسیدگی می کند.

تفاوت دادگاه صلح و شورای حل اختلاف

در نظر داشته باشید که این دادگاه و شورای حل اختلاف یکسان نمی باشند و دادگاه های صلح صلاحیت گسترده و بیشتری نسبت به شوراهای حل اختلاف دارند و دادگاه صلح می تواند با رضایت طرفین، پرونده را برای حصول سازش به شورای حل اختلاف ارجاع دهد

و اگر پرونده ظرف دو ماه از تاریخ ارجاع منتهی به حصول سازش نگردد مراتب سازش نکردن طرفین پرونده به قاضی دادگاه صلح اعلام می گردد تا مطابق مقررات رای صادر شود.

به عبارت دقیق تر از تاریخی که این قانون لازم الاجرا گردید به مواردی که در ادامه اشاره می کنیم و در صلاحیت دادگاه صلح قرار گرفته اند قضات دادگاه صلح رسیدگی و رای صادر می کنند و شورای حل اختلاف فقط حق انجام صلح و سازش را دارد

به عبارت دیگر بعد از تصویب این قانون، شورای حل اختلاف فقط مرجع سازش محسوب می شود و حق رسیدگی و صدور رای ندارند.

به چه ادعاهایی در دادگاه صلح رسیدگی می شود

همان گونه که اشاره کردیم این دادگاه در قانون جدید شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 پیش بینی شده است و دامنه مواردی که در این دادگاه رسیدگی می شود بسیار گسترده است

در ادامه به مواردی اشاره می کنیم که مطابق قانون جدید باید در این دادگاه  به آن رسیدگی شود.

• دعاوی مالی تا نصاب یک میلیارد (1,000,000,000) ریال ( این مبلغ هر سه سال یک بار با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌شود قابل تعدیل است)
  2- دعاوی حقوقی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق
  3-دعاوی راجع به جهیزیه، مهریه و نفقه تا نصاب مقرر در بند (1) این ماده در صورتی که مشمول ماده (29) قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/1 نباشد
  4- دعاوی و درخواست‌های مربوط به تخلیه عین مستاجره و تعدیل اجاره‌بها به‌جز دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت ( پس دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت همچنان در صلاحیت دادگاه است)
  5- اعسار از پرداخت محکوم‌به در صورتی که دادگاه صلح نسبت به اصل دعوی رسیدگی کرده باشد.
  6-حصر ورثه، تحریر ترکه، مهر و موم و رفع آن
  7-تامین دلیل
  8- تقاضای سازش موضوع ماده (186) قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) مصوب 1379/1/21
  9- جنبه عمومی و خصوصی کلیه جرائم غیر عمدی ناشی از کار یا تصادفات رانندگی
  10- جرائم عمدی تعزیری مستوجب مجازات درجه هفت و هشت
  11- دعاوی اصلاح شناسنامه، استرداد شناسنامه، اصلاح مشخصات مدرک تحصیلی (به‌استثنای مواردی که در صلاحیت دیوان عدالت اداری است)، الزام به اخذ پایان کار، اثبات رشد، الزام به صدور شناسنامه، تصحیح و تغییر نام

مواردی که نباید در این دادگاه مطرح شود

تنها مواردی که در قانون در صلاحیت دادگاه های صلح قرار گرفته است همان مواردی است که در بالا به آن اشاره کردیم.

به عنوان مثال جرم تعزیری که مستلزم مجازات درجه 6 تعزیری است نباید در دادگاه صلح مطرح گردد و دادسرا آن را تعقیب می کند.

دعاوی که خواسته یا بهای خواسته آن بالاتر از مبلغ 100 میلیون تومان می باشد نیز نباید در دادگاه صلح مطرح شود.

جهیزیه و مهریه و نفقه نیز اگر افزون بر 100 میلیون تومان قیمت گذاری گردند باید در دادگاه خانواده مطرح شود.

علاوه بر این موارد، قانون گذار به مواردی نیز اشاره کرده است که حتی با توافق طرفین در شورای حل اختلاف قابل طرح نمی باشد

1-اختلاف در اصل نکاح، اصل طلاق، بطلان نکاح، فسخ و انفساخ نکاح، بذل مدت و انقضای آن، رجوع، نسب، ولایت قهری و قیمومت
2- اختلاف در اصل وقفیت و وصیت و تولیت
3- دعاوی راجع به حجر و ورشکستگی
4-دعاوی راجع به وجوه و اموال عمومی و دولتی و انفال
5- اموری که به‌موجب قوانین دیگر در صلاحیت مراجع اختصاصی یا مراجع قانونی غیر دادگستری می‌باشد.

دادگاه صلح چگونه رسیدگی می کند

رسیدگی در این دادگاه با دیگر دادگاه ها و دادسراها که دیده اید متفاوت می باشد و شاید برایتان جالب باشد که بدانید امکان برگزاری جلسه در ساعات غیر اداری  یا در روزهای تعطیل وجود دارد.

در مورد جرایمی که در دادگاه صلح قابل رسیدگی است مطابق قانون این امر بدون صدور کیفرخواست و مستقیماً در دادگاه صورت می گیرد

یعنی جرایم عمدی تعزیری دارای مجازات درجه 7 و 8 دیگر به دادسرا نمی روند و در این دادگاه رسیدگی می شوند.

دادگاه صلح با حضور رئیس یا دادرس علی البدل رسمیت می یابد.

دادگاه صلح با رضایت طرفین، پرونده را برای حصول سازش به عضو یا اعضای شورا که در دادگاه مستقر می‌باشند یا شعبه شورا یا میانجی‌گری ارجاع می‌دهد.

چنانچه حداکثر ظرف دو ماه موضوع منتهی به سازش شود، مراتب صورت‌جلسه و جهت اتخاذ تصمیم به قاضی دادگاه صلح اعلام می‌شود تا طبق مقررات اقدام کند.

در صورتی که طرفین به سازش نرسند، قاضی دادگاه صلح مطابق قانون، به موضوع رسیدگی می کند و رای صادر می کند.

آدرس شوراهای حل اختلاف تهران

آیا آرای دادگاه صلح قابل تجدیدنظر است

همان گونه که اشاره کردیم این دادگاه، یک دادگاه تازه تاسیس است و بعضی مقررات آن شاید باعث شگفتی شما شود.

یکی دیگر از مواردی که شاید باعث تعجب شما شود غیر قابل تجدیدنظر بودن بسیاری از آرای صادره از این دادگاه است.

به عبارت دیگر اصل بر این است که آرای دادگاه صلح قطعی و غیر قابل تجدیدنظر است مگر مواردی همچون موارد زیر که قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان می باشد.

1-مواردی که خواسته یا بهای خواسته بیشتر از 50 میلیون تومان ارزش داشته باشد پس اگر خواسته خود را زیر این قیمت ارزش گذاری می کنید باید در نظر داشته باشید که در صورت صدور رای، این رای قطعی تلقی می گردد

و راه دیگری را نمی توانید طی کنید.

2-دعوای حقوقی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق

3-دعاوی جهیزیه و مهریه و نفقه

4-جرایم عمدی تعزیری که مجازات قانونی آنها حبس درجه 7 باشد.

سوال های پرتکرار

دادگاه صلح چیست

مطابق قانون جدید شورای حل اختلاف، دادگاهی به نام دادگاه صلح در شهرستان ها تشکیل می شود که صلاحیت رسیدگی به دعاوی حقوقی و کیفری را دارد.

این دادگاه به چه دعاوی و شکایت هایی رسیدگی می کند

مطابق قانون، دعاوی مالی تا 100 میلیون تومان، جهیزیه و مهریه و نفقه تا 100 میلیون تومان، تامین دلیل، جرایم عمدی تعزیری دارای مجازات درجه 7 و 8، حصر وراثت و … که در متن مقاله به طور کامل توضیح داده شد

در صلاحیت این دادگاه قرار دارد و قاضی دادگاه صلح به آنها رسیدگی و رای صادر می کند.

آیا دادگاه صلح و شورای حل اختلاف یکی می باشند یا با یکدیگر تفاوت دارند؟

بعد از تصویب این قانون، شورای حل اختلاف فقط حق برقراری صلح و سازش میان طرفین را دارند و حق رسیدگی ندارند و آنچه قبلا در صلاحیت شورای حل اختلاف بود در صلاحیت دادگاه صلح قرار گرفته است و قضات دادگاه صلح به آن رسیدگی می کنند.

آیا می توانیم به آرای دادگاه های صلح اعتراض کنیم؟

اصولاً آرای این دادگاه قطعی است و فقط در مواردی محدود که در متن به آن اشاره کردیم قابل تجدیدنظرخواهی است.