«چطور مهریمو اجرا بذارم؟» پاسخ کوتاه دارد: زن مهریه را از دو مسیر مطالبه می‌کند؛ اجرای ثبت، که با درخواست صدور اجرائیه از دفترخانه ثبت‌کننده ازدواج آغاز می‌شود، و دادگاه خانواده. هر دو مسیر به شناسایی و توقیف اموال مرد ختم می‌شوند.
زن از زمان عقد مالک مهریه است و هر زمان بخواهد می‌تواند آن را مطالبه کند. با این حال بیشتر زنان تا زمانی که زندگی مشترک دچار اختلاف نشده، به این حق فکر نمی‌کنند و در زمان اختلاف تازه با پرسش «از کجا شروع کنم؟» روبه‌رو می‌شوند.
مطالبه مهریه از چه مسیرهایی ممکن است؟
سند ازدواج سند رسمی است و به همین دلیل، مهریه مندرج در آن بدون نیاز به طرح دعوا از طریق اجرای ثبت قابل مطالبه است. مسیر دوم، تقدیم دادخواست مطالبه مهریه به دادگاه خانواده است.
| مسیر | نقطه شروع | ویژگی |
|---|---|---|
| اجرای ثبت | درخواست صدور اجرائیه از دفترخانه ثبت‌کننده ازدواج | بدون رسیدگی ماهوی؛ مستقیم به عملیات اجرایی می‌رود |
| دادگاه خانواده | تقدیم دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی | رسیدگی، صدور حکم و سپس اجرای حکم |
اینکه زن در یک پرونده مشخص کدام مسیر را نخست طی کند، به مقررات جاری و وضعیت پرونده بستگی دارد و بررسی اسناد لازم است.
مراحل اجرا گذاشتن مهریه از طریق ثبت کدام است؟
پاسخ عملی پرسش «چطور مهریمو اجرا بذارم؟» در مسیر ثبت، از دفترخانه‌ای آغاز می‌شود که ازدواج را ثبت کرده است:
- درخواست کتبی صدور اجرائیه در دفترخانه، با مشخصات کامل زن، مرد و مبلغ یا تعداد مهریه
- ارسال اجرائیه به اداره اجرای اسناد رسمی و ابلاغ آن به مرد
- درخواست شناسایی و توقیف اموال مرد پس از گذشت مهلت قانونی پرداخت
- ارزیابی اموال توقیف‌شده و فروش آن از طریق مزایده
اگر زن اموال مرد را نمی‌شناسد، اداره اجرا می‌تواند از مراجعی مانند بانک‌ها و پلیس راهور استعلام کند. توقیف سهام مرد نیز از جمله این امکان‌هاست که در مقاله توقیف سهام برای مهریه آن را شرح می‌دهد.
اگر از مرد مالی پیدا نشود چه می‌شود؟
اگر در جریان اجرای ثبت مالی از مرد شناسایی نشود یا عملیات اجرایی به نتیجه نرسد، زن می‌تواند گواهی مربوط را از اداره اجرا بگیرد و برای مطالبه مهریه به دادگاه خانواده مراجعه کند. از این مرحله، پاسخ «چطور مهریمو اجرا بذارم؟» را باید در دادگاه دنبال کرد.
در دادگاه، مرد ممکن است ادعای اعسار کند و تقسیط مهریه را بخواهد. همچنین برخی اموال، مانند منزل مسکونی متناسب با شأن، از جمله مستثنیات دین‌اند و توقیف نمی‌شوند. اگر مرد پس از اختلاف اموال خود را منتقل کرده باشد، مقاله معامله به قصد فرار از دین در مهریه این وضعیت را بررسی می‌کند.
مهریه به چه مبلغی مطالبه می‌شود؟
اگر مهریه وجه نقد باشد، قانون امکان مطالبه آن به نرخ روز را بر پایه شاخص تورم پیش‌بینی کرده است. اگر مهریه سکه یا مال معین باشد، زن همان مال یا معادل روز آن را مطالبه می‌کند.
محاسبه مهریه وجه نقد به نرخ روز، در مقاله مهریه به نرخ روز آمده است. برای مهریه‌های سکه‌ای با تعداد زیاد نیز، آثار متفاوتی در اجرا وجود دارد که مقاله مطالبه مهریه بیش از ۱۱۰ سکه آن را شرح می‌دهد.
پرسش‌های متداول درباره اجرا گذاشتن مهریه
آیا برای اجرا گذاشتن مهریه باید طلاق گرفت؟
خیر. زن از زمان عقد مالک مهریه است و می‌تواند در دوران زندگی مشترک نیز آن را مطالبه کند. مطالبه مهریه به معنای درخواست طلاق نیست.
برای درخواست اجرائیه مهریه چه مدارکی لازم است؟
سند ازدواج، کارت ملی و شناسنامه زن، و نشانی مرد، مدارک اصلی شروع کار در دفترخانه است. اگر نشانی دقیق مرد در دسترس نباشد، ابلاغ اجرائیه با دشواری روبه‌رو می‌شود.
آیا می‌توان مرد را ممنوع‌الخروج کرد؟
در جریان عملیات اجرایی مهریه، درخواست ممنوع‌الخروجی مرد قابل طرح است. شرایط و آثار آن به مرحله پرونده بستگی دارد و بررسی اسناد لازم است.
آیا مطالبه مهریه بدون وکیل ممکن است؟
بله. زن می‌تواند خودش در دفترخانه درخواست اجرائیه بدهد یا دادخواست تقدیم کند. وکیل بیشتر در شناسایی اموال، پیگیری توقیف و پاسخ به ادعای اعسار به کار می‌آید.
نوشته بابک خونساری، وکیل پایه یک دادگستری