«نحوه شکایت از جرم تخریب» به ماده ۶۷۷ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی برمی‌گردد: شاکی باید ثابت کند متهم عمداً مال منقول یا غیرمنقول او را تخریب، تلف یا از کار انداخته است. از سال ۱۳۹۹، این جرم قابل گذشت است و در خسارت‌های کم، مجازات نقدی دارد.
بسیاری از شکایت‌های تخریب، با گذشت شاکی یا جبران خسارت پایان می‌یابد. دانستن ارکان جرم و اثر قانون ۱۳۹۹، به شاکی کمک می‌کند هم شکایت مؤثری طرح کند و هم در مذاکره برای جبران خسارت، موقعیت درستی داشته باشد.
جرم تخریب چه ارکانی دارد؟
ماده ۶۷۷ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵، کسی را که عمداً اشیای منقول یا غیرمنقول متعلق به دیگری را تخریب کند یا به هر نحو کلاً یا بعضاً تلف کند یا از کار بیندازد، به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می‌کند.
بنابراین سه رکن، محور شکایت است:
- تعلق مال به دیگری
- رفتار مادی: تخریب، تلف کلی یا جزئی، یا از کار انداختن
- عمد: آسیب غیرعمدی، جرم تخریب نیست و فقط مسئولیت مدنی جبران خسارت دارد
قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ۱۳۹۹ چه تغییری داد؟
| موضوع | حکم قانون ۱۳۹۹ |
|---|---|
| مجازات تخریب با خسارت یکصد میلیون ریال یا کمتر | تبدیل حبس به جزای نقدی تا دو برابر خسارت (بند ت ماده ۱) |
| قابل گذشت بودن | افزودن ماده ۶۷۷ به فهرست جرایم قابل گذشت ماده ۱۰۴ ق.م.ا |
| حبس جرایم قابل گذشت | کاهش حداقل و حداکثر حبس تعزیری درجه چهار تا هشت به نصف (تبصره ماده ۱۰۴) |
نتیجه عملی این است که گذشت شاکی در هر مرحله، تعقیب یا اجرای مجازات را متوقف می‌کند. همین ویژگی، جبران خسارت را به محور اصلی بیشتر این پرونده‌ها تبدیل می‌کند.
کدام صورت‌های تخریب مجازات شدیدتری دارد؟
کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی برای برخی صورت‌ها، حکم جداگانه دارد. ماده ۶۷۵ آتش زدن عمدی عمارت، بنا، کارخانه، انبار، محل سکونت، جنگل، خرمن یا محصول زراعی دیگری را با حبس دو تا پنج سال مجازات می‌کند. ماده ۶۷۸ نیز ارتکاب تخریب یا آتش زدن مال منقول به وسیله مواد منفجره را به حبس دو تا پنج سال می‌رساند.
تخریب اموال تاریخی و فرهنگی و تخریب تأسیسات عمومی نیز فصل‌های جداگانه دارند و قواعد گذشت در آن‌ها متفاوت است.
شکایت از جرم تخریب را چگونه باید طرح کرد؟
شاکی شکواییه را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت می‌کند. ادله رایج این پرونده‌ها:
- تأمین دلیل یا صورت‌جلسه وضعیت مال پس از تخریب
- تصاویر دوربین، عکس و فیلم
- شهادت شهود
- نظر کارشناس رسمی درباره میزان خسارت
میزان خسارت، هم در تعیین مجازات و هم در مطالبه ضرر و زیان اهمیت دارد. شاکی ضرر و زیان ناشی از جرم را در همان پرونده کیفری مطالبه می‌کند.
پرسش‌های متداول درباره شکایت از جرم تخریب
آیا تخریب غیرعمدی هم قابل شکایت کیفری است؟
خیر. ماده ۶۷۷ عمد را شرط می‌داند. در تخریب غیرعمدی، مالک فقط از مسیر حقوقی جبران خسارت را مطالبه می‌کند.
اگر خسارت کمتر از یکصد میلیون ریال باشد چه مجازاتی دارد؟
طبق بند ت ماده ۱ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ۱۳۹۹، حبس به جزای نقدی تا دو برابر معادل خسارت وارده تبدیل می‌گردد. نصاب‌های ریالی ممکن است بعدها تعدیل شوند و بررسی نصاب روز لازم است.
آیا گذشت شاکی پس از صدور حکم هم اثر دارد؟
بله. جرم تخریب موضوع ماده ۶۷۷ قابل گذشت است و گذشت شاکی در هر مرحله، تعقیب یا اجرای مجازات را متوقف می‌کند.
تخریب مال مشاع توسط شریک، جرم تخریب است؟
اگر شریک عمداً مال مشترک را تخریب کند، نسبت به سهم سایر شریکان ممکن است مشمول ماده ۶۷۷ باشد. مقاله وکیل ملک مشاع حقوق شریکان را شرح می‌دهد.
به قلم بابک خونساری، وکیل پایه یک دادگستری
