«وکیل متخصص مزایده» برای هر طرف مزایده کار متفاوتی دارد: برای طلبکار، شناسایی و توقیف مال بدهکار و پیگیری فروش؛ برای بدهکار، اعتراض به ارزیابی یا توقیف نادرست؛ و برای خریدار، بررسی وضعیت حقوقی مال پیش از شرکت در مزایده.
مزایده در ظاهر فروشی ساده با بالاترین پیشنهاد است؛ اما مالی که از مزایده می‌خرید، ممکن است متصرف، معارض یا بدهی پنهانی داشته باشد که در آگهی مزایده هیچ نشانی از آن نمی‌بینید.
انواع مزایده کدام است؟
از نظر مرجع برگزارکننده و هدف، مزایده چند نوع دارد:
| نوع مزایده | برگزارکننده | هدف |
|---|---|---|
| اجرای احکام | اجرای احکام دادگستری | پرداخت محکوم‌به از مال محکوم‌علیه |
| اجرای ثبت | اداره اجرای اسناد رسمی | وصول طلب سند رسمی، مانند مهریه یا وام |
| دولتی | دستگاه‌های دولتی، از جمله در سامانه ستاد | فروش اموال یا واگذاری حقوق دستگاه |
| اختیاری | مالک خصوصی | رسیدن به بالاترین پیشنهاد |
شرح برگزاری مزایده‌های دولتی در مقاله برگزاری مزایده از طریق سامانه ستاد آمده است.
وکیل طلبکار در مزایده چه کاری انجام می‌دهد؟
مزایده برای طلبکار، آخرین مرحله وصول طلب است. وکیل متخصص مزایده در جایگاه طلبکار، اموال بدهکار را شناسایی می‌کند، توقیف آن را از مرجع اجرا می‌خواهد و ارزیابی، آگهی و برگزاری مزایده را پیگیری می‌کند.
برخی اموال، مانند منزل مسکونی متناسب با شأن بدهکار، از مستثنیات دین‌اند و مرجع اجرا آن‌ها را نمی‌فروشد. وکیل پیش از درخواست توقیف، این وضعیت را بررسی می‌کند تا وقت پرونده صرف مالی نشود که به فروش نمی‌رسد.
بدهکار در برابر مزایده چه حقی دارد؟
بدهکار می‌تواند به ارزیابی کارشناس اعتراض کند، اگر قیمت را کمتر از ارزش واقعی بداند. همچنین اگر مال توقیف‌شده از مستثنیات دین باشد یا به شخص دیگری تعلق داشته باشد، راه اعتراض به توقیف باز است.
وکیل بدهکار این اعتراض‌ها را در مهلت مقرر تنظیم می‌کند و در صورت امکان، برای پرداخت بدهی پیش از فروش مال، با طلبکار مذاکره می‌کند. مهلت هر اعتراض به نوع مرجع اجرا بستگی دارد و بررسی اسناد لازم است.
خریدار پیش از شرکت در مزایده چه چیزی را باید بررسی کند؟
خریدار باید پیش از واریز سپرده، وضعیت حقوقی مال را بسنجد:
- وضعیت ثبتی و سند مال، و وجود بازداشت یا رهن دیگر
- متصرف فعلی مال و امکان تحویل آن پس از خرید
- بدهی‌های مرتبط با مال، مانند عوارض یا شارژ
- احتمال اعتراض بدهکار یا شخص ثالث به مزایده
خطرهای رایج خرید از مزایده در مقاله خطرهای پنهان مزایده و آثار تجدید مزایده در مقاله مزایده دوم آمده است.
پرسش‌های متداول درباره وکیل مزایده
آیا شرکت در مزایده بدون وکیل ممکن است؟
بله. هر شخص می‌تواند با رعایت شرایط آگهی، در مزایده شرکت کند. وکیل متخصص مزایده بیشتر در بررسی وضعیت حقوقی مال پیش از خرید و در اعتراض‌ها به کار می‌آید.
اگر برنده مزایده باقی ثمن را نپردازد چه می‌شود؟
در بیشتر مزایده‌ها، اگر برنده در مهلت مقرر باقی ثمن را نپردازد، سپرده خود را از دست می‌دهد و مرجع برگزارکننده مزایده را تجدید می‌کند. شرایط دقیق در آگهی هر مزایده آمده است.
آیا بدهکار می‌تواند پیش از برگزاری مزایده بدهی را بپردازد؟
بله. اگر بدهکار پیش از فروش، بدهی و هزینه‌های اجرایی را بپردازد، مرجع اجرا عملیات مزایده را متوقف می‌کند و مال به او برمی‌گردد.
آیا مال خریده‌شده از مزایده قابل ابطال است؟
در برخی حالت‌ها، مانند تخلف در تشریفات مزایده یا فروش مال متعلق به ثالث، ذی‌نفع می‌تواند ابطال مزایده را بخواهد. به همین دلیل بررسی پیشینه مال پیش از خرید اهمیت دارد.
به قلم بابک خونساری، وکیل پایه یک دادگستری
