«سریعترین راه طلاق» برای زن و مرد یکسان نیست. برای هر دو، طلاق توافقی کوتاه‌ترین مسیر است. اگر توافق نباشد، سریعترین راه زن، وکالت در طلاق طبق ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی و راه بعدی او اثبات عسر و حرج طبق ماده ۱۱۳۰ است؛ و زمان طلاق مرد را تعیین تکلیف حقوق مالی زن تعیین می‌کند.
کسی که می‌خواهد زودتر جدا شود، معمولاً همه مسیرها را یکسان می‌بیند. اما هر مسیر، موضوع رسیدگی متفاوتی دارد و همین موضوع، زمان طلاق را تعیین می‌کند.
چرا طلاق توافقی کوتاه‌ترین مسیر است؟
در طلاق توافقی، دادگاه به اختلافی رسیدگی نمی‌کند و فقط توافق زوجین را بررسی و تأیید می‌کند. زمان این مسیر را بیشتر نوبت جلسات مشاوره خانواده و دادگاه تعیین می‌کند.
آنچه زوجین در اختیار دارند، کامل بودن توافق‌نامه و مدارک است. مقاله طلاق فوری مراحل این مسیر را شرح می‌دهد.
سریعترین راه طلاق برای زن بدون توافق شوهر کدام است؟
اگر شوهر با طلاق موافق نباشد، سریعترین راه زن، وکالت در طلاق است. ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی به طرفین اجازه می‌دهد ضمن عقد ازدواج شرط کنند که در صورت تحقق شرایطی، مانند ازدواج مجدد شوهر، غیبت او یا ترک انفاق، زن وکیل باشد پس از اثبات تحقق شرط در دادگاه، خود را مطلقه کند.
بنابراین اگر سند ازدواج یا وکالت‌نامه جداگانه‌ای چنین شرطی دارد، کار زن به اثبات تحقق همان شرط محدود است. متن سند ازدواج و وکالت‌نامه را باید پیش از هر اقدام بررسی کرد.
عسر و حرج چه زمانی راه طلاق زن است؟
ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی به زن اجازه می‌دهد اگر ثابت کند دوام زوجیت موجب عسر و حرج است، طلاق بخواهد. تبصره این ماده، الحاقی ۱۳۷۹/۷/۳، مصادیقی را برشمرده است:
| مصداق عسر و حرج در تبصره ماده ۱۱۳۰ | توضیح |
|---|---|
| ترک زندگی خانوادگی | حداقل شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در یک سال، بدون عذر موجه |
| اعتیاد زوج | اعتیادی که به زندگی خانوادگی خلل وارد کند |
| محکومیت قطعی زوج | محکومیت به حبس پنج سال یا بیشتر |
| ضرب و شتم یا سوءرفتار مستمر | رفتاری که عرفاً قابل تحمل نباشد |
| بیماری صعب‌العلاج | بیماری‌ای که زندگی مشترک را مختل کند |
طبق همان تبصره، این موارد مانع نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن را احراز کند، حکم طلاق صادر کند.
زمان طلاق به درخواست مرد را چه چیزی تعیین می‌کند؟
در طلاق به درخواست مرد، موضوع اصلی رسیدگی حقوق مالی زن است: مهریه، نفقه، اجرت‌المثل یا نحله. هرچه تکلیف این حقوق روشن‌تر باشد، مسیر کوتاه‌تر است. مقاله وکیل طلاق این حقوق را شرح می‌دهد.
پرسش‌های متداول درباره سریعترین راه طلاق
آیا وکالت در طلاق نیاز به حکم دادگاه دارد؟
بله. طبق ماده ۱۱۱۹، زن پس از اثبات تحقق شرط در دادگاه و صدور حکم نهایی، خود را مطلقه می‌کند.
آیا موارد عسر و حرج فقط همان پنج مورد است؟
خیر. تبصره ماده ۱۱۳۰ تصریح می‌کند دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن را احراز کند نیز حکم طلاق صادر می‌کند.
کدام مسیر برای مرد سریع‌تر است؟
اگر زن موافق باشد، طلاق توافقی. در غیر این صورت، مرد باید از مسیر طلاق به درخواست خود اقدام کند که زمان آن به تعیین تکلیف حقوق مالی زن بستگی دارد.
آیا حضور در جلسات مشاوره در همه مسیرها لازم است؟
حضور شخص زوجین در جلسات مشاوره خانواده، در مسیر طلاق توافقی لازم است و وکالت جای آن را نمی‌گیرد.
تحریر: بابک خونساری، وکیل پایه یک دادگستری
