«وکیل چک» در چک صیادی پیش از هر اقدامی سه نکته را بررسی می‌کند: آیا صادرکننده صدور و انتقال چک را در سامانه صیاد ثبت کرده، آیا تاریخ چک در مدت اعتبار برگه قرار دارد، و دارنده پیش از دریافت، وضعیت صادرکننده را استعلام کرده است یا نه. هر سه را قانون اصلاح قانون صدور چک ۱۳۹۷ تعیین می‌کند.
چک صیادی در ظاهر همان برگه آشنای چک است؛ اما قانون ۱۳۹۷ قواعدی برای آن دارد که بی‌توجهی به آن‌ها، چک را از حمایت قانون صدور چک بیرون می‌برد.
ثبت چک در سامانه صیاد چه اهمیتی دارد؟
طبق تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک، الحاقی ۱۳۹۷/۸/۱۳، در چک‌هایی که پس از دوره گذار قانون صادر شده‌اند، بانک فقط بر اساس اطلاعات ثبت‌شده در سامانه، چک را تسویه می‌کند. اگر صادرکننده یا انتقال‌دهنده، مالکیت چک را در سامانه صیاد ثبت نکند، چک مشمول این قانون نیست و بانک از پرداخت آن خودداری می‌کند.
همان تبصره، صدور و پشت‌نویسی چک در وجه حامل را برای این چک‌ها ممنوع می‌کند و ثبت انتقال در سامانه را جایگزین پشت‌نویسی می‌داند. مقاله برگشت زدن چک صیادی ثبت نشده، روش برگشت زدن این چک‌ها را شرح می‌دهد.
چک صیادی تا چه زمانی اعتبار دارد؟
ماده ۶ قانون صدور چک، اصلاحی ۱۳۹۷، حداکثر مدت اعتبار چک را از زمان دریافت دسته‌چک سه سال تعیین می‌کند. چک‌هایی که تاریخ مندرج در آن‌ها پس از این مدت باشد، مشمول این قانون نیستند.
وکیل چک به همین دلیل، تاریخ مندرج در چک را با مدت اعتبار برگه مقایسه می‌کند. چکی با تاریخ خارج از این مدت، از ابزارهای ویژه قانون صدور چک، مانند اجرائیه، بهره نمی‌برد.
دارنده پیش از دریافت چک چه چیزی را می‌تواند استعلام کند؟
ماده ۲۱ مکرر همان قانون، بانک مرکزی را مکلف می‌کند امکان استعلام وضعیت صادرکننده را برای کسانی که قصد دریافت چک دارند، فراهم کند:
| موضوع استعلام | اهمیت برای دارنده |
|---|---|
| سقف اعتبار مجاز صادرکننده | توان پرداخت او را نشان می‌دهد |
| سابقه چک برگشتی در سه سال اخیر | خطر برگشت چک را نشان می‌دهد |
| تعهدات چک‌های تسویه‌نشده | حجم بدهی‌های در جریان او را نشان می‌دهد |
استعلام پیش از دریافت، ساده‌ترین راه پیشگیری از دعوای چک است.
چک صیادی برگشتی از چه مسیری مطالبه می‌شود؟
دارنده چک صیادی برگشتی سه مسیر دارد: اجرائیه، دعوای حقوقی و شکایت کیفری. شرایط اجرائیه را مقاله اجراییه چک های جدید و شرایط شکایت کیفری را مقاله شکایت کیفری چک شرح می‌دهد.
مقاله وکیل چک تهران، ابزارهای جلوگیری از انتقال اموال صادرکننده را شرح می‌دهد.
پرسش‌های متداول درباره چک صیادی
آیا پشت‌نویسی چک صیادی اعتبار دارد؟
در چک‌های مشمول تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر، ثبت انتقال در سامانه صیاد جایگزین پشت‌نویسی است و صدور و پشت‌نویسی در وجه حامل ممنوع است.
اگر تاریخ چک با تاریخ ثبت در سامانه فرق کند چه می‌شود؟
این تفاوت ممکن است در شکایت کیفری، قرینه‌ای بر وعده‌دار بودن چک باشد. مقاله مغایرت میان سامانه صیاد و لاشه چک این موضوع را شرح می‌دهد.
صادرکننده‌ای که چک برگشتی رفع سوءاثرنشده دارد، دسته‌چک جدید می‌گیرد؟
طبق ماده ۲۱ مکرر، بانک مرکزی باید از دریافت دسته‌چک و صدور چک جدید توسط دارنده چک برگشتی رفع سوءاثرنشده جلوگیری کند.
چک‌های قدیمی هم تابع این قواعدند؟
طبق تبصره ۱ ماده ۲۱ مکرر، چک‌هایی که تاریخ صدور آن‌ها پیش از پایان دوره گذار است، تابع قانون زمان صدور خود هستند.
نوشته بابک خونساری، وکیل پایه یک دادگستری
