«وکیل برای گرفتن ارث» معمولاً از سه مرحله وارد کار می‌شود: گرفتن گواهی انحصار وراثت، تعیین ترکه و پرداخت دیون و وصایای متوفی، و تقسیم ترکه میان وراث. ماده ۸۶۸ قانون مدنی، مالکیت وراث را پس از ادای حقوق و دیون متعلق به ترکه مستقر می‌داند.
بیشتر اختلاف‌های ارث از این پرسش ساده آغاز می‌شود: چه کسی وارث است و سهمش چقدر؟ پاسخ این پرسش را قانون مدنی داده است، اما رسیدن به سهم، مسیر اداری و قضایی مشخصی دارد.
چه کسانی وارث‌اند؟
ماده ۸۶۲ قانون مدنی، کسانی را که به موجب نسب ارث می‌برند، در سه طبقه قرار می‌دهد:
| طبقه | وراث |
|---|---|
| اول | پدر و مادر، اولاد و اولادِ اولاد |
| دوم | اجداد، برادر و خواهر و اولاد آن‌ها |
| سوم | اعمام و عمات، اخوال و خالات و اولاد آن‌ها |
طبق ماده ۸۶۳، وراث طبقه بعد فقط وقتی ارث می‌برند که از طبقه قبل کسی نباشد. ماده ۸۶۴ نیز هر یک از زوجین را که هنگام فوت دیگری زنده باشد، از جمله وراث به سبب می‌داند.
پیش از تقسیم ترکه چه چیزی باید پرداخت شود؟
ماده ۸۶۹ قانون مدنی، حقوق و دیونی را که پیش از تقسیم ترکه باید ادا شود، به ترتیب برشمرده است:
- قیمت کفن میت و حقوق متعلق به اعیان ترکه، مانند عین مرهونه
- دیون و واجبات مالی متوفی
- وصایای میت تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه، و بیش از ثلث با اجازه آن‌ها
طبق ماده ۸۷۰، این حقوق باید به همین ترتیب پرداخت شود و مابقی، اگر باشد، میان وراث تقسیم می‌شود.
گواهی انحصار وراثت چه نقشی دارد؟
گواهی انحصار وراثت، سندی است که وراث و سهم هر یک را مشخص می‌کند و بانک‌ها و ادارات بر پایه آن، اموال متوفی را منتقل می‌کنند. هر یک از وراث می‌تواند به‌تنهایی درخواست آن را بدهد.
مراحل گرفتن این گواهی را مقاله بهترین وکیل انحصار وراثت تهران شرح می‌دهد. حدود محرومیت از ارث را نیز مقاله محرومیت از ارث بررسی می‌کند.
اگر وراث بر تقسیم ترکه توافق نکنند چه می‌شود؟
اگر وراث بر تقسیم توافق کنند، ترکه را با توافق تقسیم می‌کنند و نیازی به وکیل برای گرفتن ارث در این مرحله نیست. در غیر این صورت، هر وارث می‌تواند تقسیم ترکه را از مرجع قضایی بخواهد.
در املاکی که قابل تقسیم نباشند، مسیر افراز و فروش ملک مشاع جاری است؛ مقاله ملک غیرقابل افراز را چطور بفروشیم این مسیر را شرح می‌دهد.
پرسش‌های متداول درباره گرفتن ارث
آیا همسر با وجود فرزندان ارث می‌برد؟
بله. همسر وارث به سبب است و هم‌زمان با طبقات نسبی ارث می‌برد. میزان سهم او را قانون مدنی تعیین می‌کند.
آیا بدهی متوفی از سهم وراث کسر می‌شود؟
بله. طبق ماده ۸۶۹ قانون مدنی، دیون متوفی پیش از تقسیم ترکه پرداخت می‌شود و وراث فقط مابقی را میان خود تقسیم می‌کنند.
آیا یک وارث می‌تواند بدون رضایت دیگران سهم خود را بفروشد؟
وارث می‌تواند سهم مشاع خود را منتقل کند؛ اما خریدار، جانشین او در شراکت با سایر وراث است.
وراث مقیم خارج چگونه ارث خود را بگیرند؟
وراث مقیم خارج می‌توانند با وکالت‌نامه تنظیم‌شده در نمایندگی‌های ایران اقدام کنند. مقاله وکیل انحصار وراثت ایرانیان خارج از کشور این مسیر را شرح می‌دهد.
نوشته بابک خونساری، وکیل پایه یک دادگستری
