«وکیل مزایده» در دعوای ابطال مزایده، تخلفی را ثابت می‌کند که فروش را از اعتبار می‌اندازد: نقص در آگهی و تشریفات، ارزیابی نادرست مال، فروش مال متعلق به ثالث یا تبانی میان شرکت‌کنندگان. همین تخلف، موضوع اصلی رسیدگی در این دعواست.
پایان مزایده، همیشه پایان ماجرا نیست. اگر برگزارکننده در آن تخلفی کند، زیان‌دیده از این تخلف می‌تواند ابطال آن را بخواهد؛ حتی پس از تحویل مال به برنده.
جهات رایج ابطال مزایده کدام است؟
ابطال مزایده بیشتر بر یکی از این جهات تکیه دارد:
| جهت ابطال | نمونه |
|---|---|
| نقص در آگهی | انتشار نکردن آگهی به شکل مقرر یا ابهام در مشخصات مال |
| ارزیابی نادرست | قیمت پایه‌ای که با ارزش واقعی مال فاصله زیادی دارد |
| فروش مال ثالث | توقیف و فروش مالی که به بدهکار تعلق نداشته |
| تبانی | توافق پنهان شرکت‌کنندگان برای پایین نگه داشتن قیمت |
وجود هر یک از این جهات، به اسناد پرونده اجرایی بستگی دارد و بررسی آن پیش از طرح دعوا لازم است.
چه کسی می‌تواند ابطال مزایده را بخواهد؟
بدهکار صاحب مال، ثالثی که مالش را به‌جای مال بدهکار فروخته‌اند و شرکت‌کننده زیان‌دیده از تخلف در تشریفات، از کسانی‌اند که می‌توانند ابطال مزایده را بخواهند.
مرجع رسیدگی و مهلت طرح اعتراض، به نوع مزایده بستگی دارد: مزایده اجرای احکام، اجرای ثبت یا مزایده دولتی، هر کدام قواعد خود را دارند. وکیل مزایده نخست همین مرجع و مهلت را روشن می‌کند.
ابطال مزایده چه اثری بر خریدار دارد؟
اگر دادگاه مزایده را باطل کند، مال به وضعیت پیش از فروش برمی‌گردد و خریدار حق مطالبه ثمن پرداختی خود را دارد. به همین دلیل خریدار باید پیش از شرکت در مزایده، احتمال اعتراض بدهکار یا ثالث را بسنجد.
مقاله خطرهای پنهان مزایده خطرهای رایج خرید از مزایده را و مقاله وکیل متخصص مزایده نقش وکیل برای هر طرف مزایده را شرح می‌دهد.
معیارهای قابل بررسی برای انتخاب وکیل مزایده
معیارهایی که پیش از قرارداد قابل سنجش‌اند:
- پروانه معتبر وکالت، قابل استعلام از سامانه کانون وکلای مربوط
- توضیح روشن اینکه کدام جهت ابطال در پرونده قابل اثبات است
- قرارداد کتبی که حدود اختیار وکیل و حق‌الوکاله را مشخص کند
- پرهیز از وعده نتیجه؛ ابطال به ادله و نظر دادگاه بستگی دارد
پرسش‌های متداول درباره ابطال مزایده
آیا پس از تحویل مال به خریدار، ابطال مزایده ممکن است؟
بله. تحویل مال به خریدار مانع طرح دعوای ابطال نیست، به شرط آنکه جهت ابطال وجود داشته باشد و معترض در مهلت مقرر اقدام کند.
اعتراض به قیمت کارشناسی با ابطال مزایده چه فرقی دارد؟
اعتراض به قیمت کارشناسی پیش از برگزاری مزایده مطرح است و هدف آن اصلاح قیمت پایه است. ابطال مزایده پس از فروش و برای از اعتبار انداختن کل فروش مطرح است.
اگر مرجع اجرا مال مرا به‌جای مال بدهکار بفروشد چه کنم؟
ثالث صاحب مال می‌تواند به توقیف اعتراض کند و اگر مرجع اجرا مال را فروخته باشد، ابطال فروش را بخواهد. ارائه سند مالکیت یا دلایل تعلق مال به خود، کار اصلی این اعتراض است.
آیا شرط‌های آگهی مزایده قابل اعتراض است؟
اگر شرط‌های آگهی با مقررات حاکم بر همان نوع مزایده مغایر باشد، ذی‌نفع می‌تواند به آن اعتراض کند. مقاله شرایط مزایده، شرایط عمومی آن را شرح می‌دهد.
بابک خونساری؛ وکیل پایه یک دادگستری